Jednym z częstszych punktów spornych w postępowaniach restrukturyzacyjnych jest sposób ujmowania w spisie wierzytelności, niewymagalnych wierzytelności z tytułu kredytu lub pożyczki. Chodzi tutaj o kredyty i pożyczki, które nie zostały wypowiedziane i są spłacane w ratach.

W praktyce wielu wierzycieli kwestionuje zakres oraz sposób stosowania dyskonta przewidzianego w art. 81 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, prezentując wykładnię prowadzącą do zawyżania wartości wierzytelności ujmowanej w spisie. Zaprezentowany poniżej sposób ujmowania wierzytelności np. wierzytelności Banku w spisie będzie miał zastosowanie do tych kredytów lub pożyczek, które jak wspomniałem nie zostały wypowiedzenia – te bowiem, które zostały postawione w stan wymagalności będą podlegać ujęciu na spisie zgodnie z zasadami ogólnymi czyli obok wymagalnej wierzytelności głównej na spisie od całej kwoty naliczymy odsetki do dnia poprzedzającego dzień otwarcia restrukturyzacji (dzień układowy) – art. 79 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego.

Treść i funkcja art. 81 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego jako podstawa ujęcia w spisie wierzytelności z tytułu kredytu lub pożyczki.

Zacznijmy od tego, że dyskontowanie wysokości wierzytelności wg zasad opisanych w tym artykule nie służy pomniejszaniu należności wierzyciela np. Banku jako takiej, a temu aby zmniejszyć jedynie wartość/siłę głosu takiego wierzyciela. Innymi słowy wierzyciel będzie w postępowaniu głosował nieco mniejszą kwotą wierzytelności niż gdyby zwyczajnie zsumować wszystkie jego wierzytelności niewymagalne, natomiast wcale nie oznacza to, że w restrukturyzacji „należy się mu mniej”. To jaką cześć swojej wierzytelności finalnie takie wierzyciel otrzyma, zależy bowiem od kształtu propozycji układowych i przyjętego układu.

Zgodnie z art. 81 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego:

„Niewymagalne wierzytelności ze stosunków prawnych o charakterze ciągłym, a także wierzytelności z tytułu kredytu i pożyczki, umieszcza się w spisie wierzytelności pomniejszone o odsetki ustawowe, nie wyższe jednak niż 6% rocznie, za czas od dnia otwarcia postępowania do dnia wymagalności każdego przyszłego świadczenia, najdłużej jednak za dwa lata.”

Przepis ten pełni funkcję  – można powiedzieć – wyrównawczą tj. ma zapobiegać sytuacji, w której wierzyciel posiadający wierzytelność niewymagalną uzyskuje w postępowaniu restrukturyzacyjnym nieuzasadnioną przewagę (w szczególności w głosowaniu nad układem) nad wierzycielami posiadającymi wierzytelności już wymagalne.

W praktyce spotykam się często z błędną interpretacją tej regulacji. Faktycznie brzmienie przepisu nie wydaje się nazbyt fortunne. Zdarza się tak, że wierzyciele w toku postępowania restrukturyzacyjnego w ramach określonej procedury np. w sprzeciwie do spisu wierzytelności podnoszą, że dyskontowaniu podlegają wyłącznie raty przypadające w ciągu pierwszych 24 miesięcy od dnia otwarcia postępowania, natomiast pozostała część wierzytelności (np. pozostałe raty kredytu, pożyczki) są ujmowane w spisie wierzytelności w pełnej wysokości i bez jakiegokolwiek dyskonta.

Taka wykłada jest jednak nieprawidłowa. Gdyby przyjąć ją bowiem za poprawną – mogłaby prowadzić do uprzywilejowywania tego rodzaju wierzycieli, względem innych i sprzeczna byłaby z celem analizowanej tu regulacji.

Jak ująć wierzytelności z tytułu kredytu i pożyczki w spisie wierzytelności czyli prawidłowa wykładnia art. 81 ust. 1 PR.

Art. 81 ust. 1 PR, nakazuje pomniejszenie wszystkich niewymagalnych wierzytelności z tytułu kredytu i pożyczki (wszystkich rat), niezależnie od tego, kiedy przypada ich termin wymagalności. Natomiast ograniczeniu podlegają wyłącznie:

1. okres dyskonta – maksymalnie do 2 lat (730 dni),
2. wysokość stopy procentowej – maksymalnie do 6% w skali roku.

W praktyce oznacza to zatem, że raty przypadające do zapłaty w okresie do 24 miesięcy od dnia otwarcia postępowania są dyskontowane za faktyczny okres do ich wymagalności, natomiast raty przypadające do zapłaty po upływie 24 miesięcy również podlegają dyskontowaniu, jednak przy zastosowaniu maksymalnego okresu dyskonta 730 dni.

Nie ma żadnych podstaw normatywnych do tego, aby część wierzytelności (raty po 24 miesiącach) ujmować w spisie bez dyskonta. Za taką interpretacją przemawiają zresztą też reguły wykładni systemowej. Art. 79 ust. 1 PR przewiduje identyczny mechanizm dyskontowania wszystkich niewymagalnych wierzytelności, ograniczając jedynie okres dyskonta do 2 lat oraz stopę do 6%.

Gdyby przyjąć interpretację prezentowaną przez część wierzycieli, doszłoby do sytuacji, w której wierzyciel posiadający jedną wierzytelność niewymagalną (np. płatną po 3–4 latach) podlegałby pełnemu dyskontowaniu, natomiast wierzyciel z tytułu kredytu lub pożyczki byłby uprzywilejowany i uzyskiwał część wierzytelności w wartości nominalnej. Taki rezultat byłby sprzeczny z zasadą równego traktowania wierzycieli.

Czytaj więcej » spis wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym

Sposób obliczania dyskonta w odniesieniu do wierzytelności z tytułu pożyczki lub kredytu na spisie wierzytelności – wzór

Prawidłowe obliczenie wartości wierzytelności następuje według wzoru:

Dla zobrazowania sposobu stosowania art. 81 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego warto posłużyć się prostym przykładem. Przyjmijmy, że wierzyciel udzielił dłużnikowi pożyczki spłacanej w równych miesięcznych ratach w wysokości 4.200 zł, przy czym na dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do spłaty pozostaje jeszcze 36 rat. Umowa pożyczki nie została wypowiedziana, a więc wszystkie raty mają charakter niewymagalny. Zgodnie z art. 81 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego całość tej wierzytelności powinna zostać ujęta w spisie wierzytelności po dokonaniu dyskonta, przy czym stopa dyskonta nie może przekraczać 6% rocznie, a okres dyskonta nie może być dłuższy niż dwa lata (730 dni).

Wartość każdej raty po zdyskontowaniu obliczana jest według ww. wzoru:

W = K – (K × r × t/365),

gdzie K oznacza kwotę raty (4.200 zł), r –  roczną stopę dyskonta (6%), a t – liczbę dni od dnia otwarcia postępowania do dnia wymagalności danej raty, przy czym t nie może nigdy przekroczyć 730 dni.

Dla rat, których termin wymagalności będzie przypadał w okresie pierwszych 24 miesięcy od dnia otwarcia postępowania, dyskonto będziemy obliczać za faktyczny czas do ich wymagalności. Przykładowo:

a. rata wymagalna po 6 miesiącach (180 dni) zostanie ujęta w spisie w kwocie:

4.200 zł − (4.200 × 0,06 × 180 / 365) = do ujęcia w spisie: 4.075,73 zł;

b. rata wymagalna po 12 miesiącach (ok. 365 dni) zostanie ujęta w spisie w kwocie:

4.200 zł − (4.200 × 0,06 × 365 / 365) = do ujęcia w spisie: 3.948 zł;

c. rata wymagalna po 24 miesiącach (ok. 730 dni) zostanie ujęta w spisie w kwocie:

4.200 zł − (4.200 × 0,06 × 730 / 365) = do ujęcia w spisie będzie 3.696 zł.

Zgodnie z przedstawioną wyżej wykładnią, kolejne raty (od raty numer 25) należy również dyskontować. Będzie to dotyczyć tych wierzytelności (rat), które przypadają po upływie 24 miesięcy od dnia otwarcia postępowania, z tą różnicą, że liczba dni przyjmowana do obliczeń będzie stała tj. 730 dni. Oznacza to tym samym, że rata wymagalna np. po 30 miesiącach będzie ujęta w spisie także przy zastosowaniu dyskonta. W praktyce będzie to taka sama kwota jak ostatnia 24 rata po zdyskontowaniu czyli 3.696 zł.

Odwołując się do podanego przykładu – żadna z ustalonych pierwotnie rat kredytu czy pożyczki nie może być ujęta w spisie (doliczona do sumy wierzytelności) w jej wartości nominalnej. Maksymalne pomniejszenie jednej raty wynosić będzie 12% jej wartości (4.200 zł × 12% = 504 zł).

Taki sposób obliczeń zapobiega nieuzasadnionemu uprzywilejowaniu wierzyciela z tytułu kredytu lub pożyczki i w mojej ocenie pozostanie spójny z systemową funkcją przepisów o dyskoncie niewymagalnych wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Tylko dla przypomnienia należy wskazać, za stanowiskiem doktryny, że: „Obliczenie wartości wierzytelności jeszcze niewymagalnych, na równi z wymagalnymi, jest dla wierzyciela, który posiadał wierzytelność, od której nie były zastrzeżone odsetki, oczywistą korzyścią (wzmacniałoby jego siłę głosu). Aby korzyść ta nie powodowała pokrzywdzenia pozostałych wierzycieli, art. 79 ust. 1 PrRestr poleca obniżenie sumy nieoprocentowanej wierzytelności przy umieszczeniu jej w spisie o sumę odsetek ustawowych liczonych za czas od otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do terminu wymagalności. Odsetki te nie są odliczane wg pełnej stopy procentowej, tylko wg stopy nie większej niż 6% i tylko za czas nieprzekraczający 2 lat (czyli maksymalnie wierzytelność może zostać pomniejszona o 12%).” (P. Zimmerman, Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz [w:] Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 79).

Stosując zatem wyżej wymieniony sposób/wzór obliczania wierzytelności wierzyciela, wierzyciel, który będzie posiadał wierzytelność niewymagalną w całości będzie miał ją pomniejszoną na spisie wierzytelności o maksymalnie 12%.

Podsumowanie

Art. 81 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego nakazuje dyskontowanie całości niewymagalnych wierzytelności z tytułu kredytu i pożyczki, a nie jedynie rat przypadających w ciągu pierwszych 24 miesięcy. Ograniczeniu podlegać będzie wyłącznie okres oraz stopa dyskonta, a nie zakres wierzytelności (ilość rat przyszłych, niewymagalnych) objętej pomniejszeniem. Pamiętajmy jednak, co już podkreślałem, że kwota ujęta na spisie wierzytelności nie zmienia wierzytelności wierzyciela, który posiada należności z tytułu kredytu lub pożyczki. Kwota ta określa wyłącznie siłę głosu tego wierzyciela. Przepisy natomiast taka konstruują reguły sporządzania spisu wierzytelności, aby możliwie równo traktować każdego z uczestników postępowania restrukturyzacyjnego.

Potrzebujesz pomocy doradcy restrukturyzacyjnego?

Jeśli szukasz pomocy prawnej i rozważasz postępowanie restrukturyzacyjne, skontaktuj się z naszą kancelarią. Restrukturyzacja to realna droga do zachowania majątku firmy i wyjścia z finansowych tarapatów. Nasza kancelaria oferuje kompleksowe wsparcie w procesach restrukturyzacyjnych.